Jak postępować z olejami odpadowymi?

Niezwykle intensywny rozwój rynku motoryzacyjnego, a także podmiotów gospodarczych, gdzie udział różnorodnych olejów niezbędnych do utrzymania prawidłowej pracy pojazdów, maszyn i urządzeń technicznych stworzył konieczność szczególnej dbałości o środowisko naturalne. Musimy zdawać sobie sprawę, że jeszcze nie tak dawno świadomość istotnych dla nas zagrożeń wynikających z nieprawidłowej gospodarki olejami odpadowymi była nam nierzadko obca. Niefrasobliwość w tym zakresie mogła wystawić nam kosztowny rachunek, zwłaszcza przy obecnej sytuacji, w której ma miejsce znaczne zwiększenie ilości olejów przepracowanych. Dlatego prawne uregulowanie ich odpowiedniego magazynowania, a także odbioru jest właściwym kierunkiem, choć nie do końca wystarczającym, ponieważ zdarzają się jeszcze przypadki niewłaściwych zachowań, które skutkują zanieczyszczeniem środowiska. Z tym oczywiście trzeba walczyć poprzez stosowanie różnorodnych środków, w tym również uświadamiając szkodnikom, że naganny proceder ma także wpływ na ich zdrowie.

Charakterystyka olejów zużytych

Z jakimi olejami poeksploatacyjnymi mamy zazwyczaj do czynienia? Oleje odpadowe z rynku motoryzacyjnego to głównie silnikowe i przekładniowe, natomiast z szeroko pojętego przemysłu, to przede wszystkim maszynowe, hydrauliczne, przekładniowe, transformatorowe, sprężarkowe, turbinowe, grzewcze, a także pochodzące z obróbki metali i z wielu innych zastosowań. Trudno wymienić wszystkie, co nie zmienia faktu, że w momencie ich eksploatacji sukcesywnie zachodzące zmiany fizykochemiczne powodują nie tylko degradację oleju, ale również jego nasycenie niezwykle toksycznymi elementami.

Nie wdając się w szczegóły występujących podczas pracy silników czy urządzeń oddziaływań można jednoznacznie określić skład zużytego oleju. Znajdziemy w nim między innymi: żywice, aromatyczne węglowodory wielopierścieniowe, laki, niebezpieczne związki pierwiastków, produkty polimerowe, metale, tłuszcze, rozpuszczalniki. Biorąc pod uwagę wielkość zanieczyszczeń, do odzysku pozostaje około 80% bazy olejowej, co w dużym stopniu może budzić obawy i zarazem chęć uczestniczenia w procesie gospodarki olejami odpadowymi. W innym przypadku, gdzie ma miejsce ich pozbycie się wprost do środowiska naturalnego, negatywne efekty oddziaływań np. na człowieka to przewlekłe choroby, w tym nowotworowe, a więc grożące utratą zdrowia i życia.

Gospodarka olejami przepracowanymi

Biorąc pod uwagę skalę zagrożeń wynikających z nieprawidłowych zachowań, warto wziąć pod uwagę właściwe zbieranie i magazynowanie olejów odpadowych, a także ich utylizację. W tym miejscu cenna uwaga: wymianę oleju w naszych samochodach przeprowadzamy tylko w przeznaczonych do tego warsztatach i stacjach obsługi. Natomiast oleje przepracowane pochodzące z działalności przemysłowej muszą być odpowiednio magazynowane, a ich skupem i odbiorem mogą zajmować się tylko uprawnione organizacje (podmioty).

Magazynowanie – na czym to polega? Niezwykle istotna czynność, która w zasadzie rozpoczyna właściwy proces gospodarki olejami zużytymi. Szczególna ochrona przed niekontrolowanym wyciekiem polega na ich przechowywaniu w zbiornikach naziemnych lub też specjalnie przygotowanych zbiornikach podziemnych. Dla mniejszych ilości nieprzekraczających 1 m³ mają zastosowanie szczelne pojemniki usytuowane pod zadaszeniem i, co ważne, na utwardzonej nawierzchni. Należy również pamiętać o zasadach odpowiedniego umieszczania olejów przepracowanych w pojemnikach i zbiornikach, a więc w sposób uniemożliwiający ich przypadkowe rozlanie.

Zarówno skup, jak i odbiór olejów odpadowych podlega innym uwarunkowaniom i jest zadaniem uprawnionych do tego podmiotów. Zwróćmy uwagę, że ich transport z miejsca magazynowania do organizacji zajmujących się odzyskiem lub utylizacją podlega rygorystycznym przepisom przewozu materiałów niebezpiecznych i jest zgodne z Art. 11 pkt 4 Ustawy o odpadach. Jednakże sam przewóz olejów zużytych powinien odbywać się z wykorzystaniem opakowań wykonanych z materiałów odpornych na ich działanie i mieć bezwzględnie szczelne zamknięcia. Zastosowanie się do tych warunków pozwala uniknąć ewentualnego rozproszenia olejów zarówno podczas transportu, jak i w trakcie załadunku i rozładunku. Dlatego ich skupem i profesjonalnie wykonanym odbiorem mogą zajmować się certyfikowane organizacje (podmioty).

Oprócz całkowitego unieszkodliwienia tego typu odpadów, co się dość często zdarza z powodu składowania w jednym zbiorniku różnych płynnych substancji ropopochodnych, funkcjonuje tzw. przemysłowe wykorzystanie olejów przepracowanych. Pośród dostępnych sposobów rozróżniamy m.in.:

  • proces oczyszczania i przywrócenia olejom właściwości pierwotnych, co oznacza, że mogą być zastosowane ponownie np.
  • jako środki smarowe niższej jakości,
  • proces oczyszczania z zanieczyszczeń mechanicznych i wody umożliwiający uzyskanie komponentu paliwowego,
  • rerafinacja – uzyskanie komponentu służącego do wytwarzania pełnowartościowego oleju smarowego – zgodnie z wymogami ochrony środowiska jest to najlepszy sposób zagospodarowania zużytych olejów,
  • recykling – wykorzystanie jako surowca w rafineriach w celu produkcji pełnowartościowych paliw lub olejów bazowych,
  • wykorzystanie jako paliwo do specjalnie przystosowanych pieców grzewczych lub w cementowaniach.
  • Gospodarka olejami odpadowymi ma swoje uregulowania prawne zarówno poprzez Dyrektywy Rady Unii Europejskiej, jak i wewnętrzne przepisy każdego kraju członkowskiego zgodnie z zasadami ochrony środowiska naturalnego.

    Bardzo dobrym przykładem jest tu Firma WOLAR Sp. z o.o. z siedzibą w Brodnicy (Wielkopolska) specjalizująca się nie tylko w skupie, odbiorze i przewozie olejów przepracowanych na terenie całego kraju, ale również w ich utylizacji, zapewniając przy tym spełnienie warunków wynikających z cywilizacyjnych założeń o ochronie środowiska naturalnego. W pełni profesjonalnie i bezpiecznie przeprowadzona utylizacja olejów zużytych jest tego gwarancją.